ELEMENTAL NARRATIVES

“Elementary Pathways to Critical Sustainability: (Re)Framing the Future through art and stories about water & soil.“

Deze tentoonstelling maakt deel uit van de 2025-2026 samenwerking tussen het RICH Institute van de Radboud Universiteit en de Stiksoep Foundation. Het omvat een uitgebreid wetenschappelijk en artistiek programma dat gericht is op het vergroten van kritisch bewustzijn onder bewoners en bezoekers van Nijmegen over het belang van en de bedreigingen voor de elementen van water en aarde.

“Elementaire paden naar kritische duurzaamheid: (her)framing van de toekomst door middel van verhalen over bodem en water” richt zich op de elementen aarde en water. Door onze artistieke-wetenschappelijke samenwerking te richten op aarde en water, proberen we de relatie tussen de mens en zijn omgeving op een gerichte, maar holistische manier te adresseren, namelijk door een beroep te doen op zowel de materiële aspecten van deze elementen als de verbeeeldende vermogens die deze elementen oproepen.

Materie: Bodem en water zijn in de eerste plaats directe, materiële krachten: de aarde is de grond waarop we boeren, zij biedt oriëntatie om te bewegen, zij bergt onze doden en herbergt zowel levende als niet-levende wezens. Water als materiaal is even cruciaal voor zowel levende als niet-levende wezens: het is de bron van het leven en levende wezens zijn afhankelijk van water om te overleven. In de moderne tijd zijn beide elementen zwaar getroffen door vervuiling en menselijk extractivisme: zowel de aarde als het water zijn zwaar vervuild en extractivistische regimes zoals mijnbouw bedreigen hen verder.

Verbeelding: De elementen aarde en water hebben ook verbeeldingskracht. Aarde kan bijvoorbeeld worden gethematiseerd als de huid van de aarde, en roept noties van connectiviteit, oriëntatie en troost op. Water wordt vaak genoemd als het element van de verandering; De dynamische aard van water en het vloeibare temperament daarmee verweven kunnen ook de veranderlijkheid van het leven en de niet-permanentie ervan aangeven.

Door een beroep te doen op zowel het materiële als het verbeeldingsvermogen van deze twee elementen, probeert de artistiek-wetenschappelijke samenwerking die we ons voorstellen aan te zetten tot het maken van creatieve verhalen. Kunstenaars en het publiek kunnen worden gestimuleerd om op andere manieren na te denken van omgaan met de elementen.

Het roept vragen op als: Op welke manier kunnen kunst en artistieke praktijken transformatieve toegangspoorten bieden naar echt duurzame manieren om met onze omgeving om te gaan? Hoe hebben deze elementen van aarde en water zowel lokale als mondiale aspecten?

We nodigde 6 kunstenaars uit die zich verhouden tot dit onderwerp, hieronder de informatie van de deelnemende kunstenaars. Caroline Spitzner is de curator van Jasper Griepink en Jota Mombaça.

Deelnemende kunstenaars zijn:

Venus Jasper (Griepink) (NL)

Venus Jasper (Griepink) is een queer beeldend kunstenaar, singer-performer, docent, schrijver en curator – momenteel gevestigd in Amsterdam. In hun tegendraadse en rituele werk visualiseren ze bezielde en sensuele postkapitalismen die de dekolonisatie van het antropoceen inluiden, meer-dan-menselijke verwantschap nieuw leven inblazen en (neuro-)queer en transhistorische perspectieven op ecologie, folklore, hedendaagse cultuur, spiritualiteit en het zelf naar voren brengen.

They are before and after (2025)

They are before and after is een waterschrijninstallatie, waarbij vloeistoffen langzaam in keramische reflecterende bassins druppelen die insecten, amoeben, amfibieën en micro-organismen afbeelden, elk genesteld onder een groene lichtring die als een halo zweeft. De installatie roept een rituele ruimte op die uitnodigt tot de beoefening van aanwezigheid. Een dialoog tussen elementen, materialen en mythologieën die het ritme van het moeras zelf weerspiegelt: cyclisch, dicht, orakelachtig.

Jota Mombaça (PO/BR)

Jota Mombaça is an interdisciplinary artist whose work unfolds in a variety of mediums. The sonic and visual matter of words plays an important role in their practice, which often relates to anti-colonial critique and gender disobedience. Currently, they have been interested in researching elemental forms of sensing, anti-colonial imagination and the relation between opacity and self-preservation in the experience of racialized trans artists in the Global Art World.

Waterwill (2021-2022)

The video Waterwill follows a series of actions in which large pieces of fabric are submerged in water at various locations, developing an underwater archeology of each of those places. The images of these textiles appear in the video accompanied by words and sounds that tell us about the movements of people traversing geographies that are as much political as they are affective.

Elky Rosa Gerritsen (NL)

Elky is een maker op het snijvlak van (fysiek)theater, performance en beeldende kunst. Ze maakt fysiek zintuigelijke voorstellingen en performatieve installaties. Haar werk is intiem, intens en schuwt de confrontatie niet. Elke voorstelling is een nieuwe wereld waarin verschillende disciplines de hoofdtoon voeren. Beweging, muziek, beeld en tekst vinden hun weg in gesprek met de omgeving; de ruimte zelf, en de toeschouwer.

Seismic Shift (2025)
In de performance Seismic Shift bevraagt Elky Rosa Gerritsen onze relatie met onze omgeving. Door inzet van verschillende handelingen tussen performer en klei, tekent de performer met haar lichaam een weg naar onze omgeving. Er ontstaat een getekend vorm en lijnenspel. Hoe kunnen we meer samenvallen met de aarde? Welke fundamenten zijn hiervoor nodig? Hoe stevig is deze relatie? We ervaren verschillende fases en transformaties waarbij de fragiliteit van de relatie voelbaar is.

Robert Kitsos (BC)

Rob werkt met uiteenlopende media en disciplines en heeft optredens verzorgd in landen over de hele wereld. Als choreograaf heeft Rob meer dan 100 originele werken gecreëerd, waaronder vele in opdracht en in samenwerking met kunstenaars uit diverse disciplines. In 2004 trad Rob toe tot de faculteit van Simon Fraser University, waar hij hoogleraar is aan de School for the Contemporary Arts. Hij doceert hedendaagse dans, compositie, repertoire, dansesthetiek, improvisatie in performance en interdisciplinaire samenwerking.

Solum I Soil (2025) 

Solum I Soil is een dansfilm uit 2025, gemaakt door Moving Matter, een onderzoeksteam dat methodologieën ontwikkelt voor samenwerkingen tussen mensen en meer-dan-mensen. Elk project omvat kunstenaars uit dans, wearable design, muziek en film die zich wijden aan manieren van maken die gewoonten doorbreken waarbij mensgericht ontwerp boven de invloed van ruwe materie en het welzijn van de planeet wordt gesteld. Solum I Soil toont via videomontage zowel de extractivistische krachten die de bodem bedreigen als de veerkrachtige dynamiek en kracht van de bodem in haar wormachtige en hectische bewegingen. De draagbare kostuums en de bijbehorende geluiden voegen een geheimzinnige sfeer toe die laat zien dat belichaming van de aarde en haar verschuivende materialen een grensverschuivende ervaring kan zijn.

Agatha Amee (NL)

Agatha van Amée is beeldend kunstenaar. In haar werk onderzoekt zij de relatie tussen herinneringen, levensverhalen en identiteit, en hun vergankelijkheid. Een diep besef dat het leven en de dood onlosmakelijk verbonden zijn met de aarde/natuur is een leidraad in haar werk.

Wandering in Oblivion (2025)

Deze tekening is ontstaan naar aanleiding van het overlijden van mijn moeder en gaat over het verdwijnen van de materiele nalatenschap van iemand. Wat blijft er uiteindelijk van al onze verzamelde spullen over en gaat in de toekomst ooit iemand onze materiele resten weer opgraven en van een nieuw verhaal voorzien.

Xandra van der Eijk (NL)

Xandra van der Eijk is een Nederlandse kunstenaar en onderzoeker, geïnteresseerd in de vloeiende, netwerkachtige actoren die waterlichamen vormen. Centraal in hun methodologie staat het concept van de Materialiteit van de Plaats, een term die is bedacht om te beschrijven hoe locatiegebonden actoren ecologische, culturele en politieke werelden belichamen en hoe deze kunnen worden blootgelegd door middel van artistiek veldwerk, materiaalexperimenten en technologische bemiddeling.

RETREAT (2019)

Retreat is een onderzoek naar nieuwe rituele manieren om het landschap te behouden. Het biedt acties, methoden en artefacten die ons helpen omgaan met de emoties die voortkomen uit de veranderingen in ons milieu als gevolg van de opwarming van de aarde.

Met twee laptops, een tablet, een 3D-scanner en een smartphone met 4G-signaal werd de voet van een terugtrekkende gletsjer in Zwitserland zo ver mogelijk gescand, zover als de armen reikten en de rekenkracht het toeliet. De reis, het risico, de verwondering, het verleggen van de grenzen van 3D-scannen en -printen, vormen samen een ritueel om ecologisch verdriet te verwerken; het resultaat beschrijft de emotionele relatie tussen mens en milieu.

Yubin Lee (ZK)

Yubin verkent haar innerlijke reis, waar de complexe lagen van het bewuste, onbewuste en onderbewuste worden aangeraakt, geopend en verstrengeld. Door een intuïtief en meditatief proces ontvouwen haar verhalen zich – gevormd door emoties, kennis en invloeden die in haar eigen wezen verweven zijn. Ze nodigt je uit in een ruimte waar verhalen ontstaan ​​tussen haar wereld en de jouwe.

Haar kenmerkende tekentechniek, geworteld in de boeddhistische kunst van de Thangka en meditatieve toestanden, weeft haar verhalen op ingewikkelde wijze door talloze delicate details die een illusoir sfeer oproepen. De pijn van groei, de inzichten die voortkomen uit diepe reflectie en een diepgaande acceptatie van de wereld ontvouwen zich. Door vluchtige emoties, verlangens en idealen ten aanzien van de wereld te visualiseren, onderzoekt ze het proces dat de grenzen van het bewustzijn overstijgt.

Haar project blijft niet beperkt tot persoonlijke ervaringen, maar gaat ook in op politieke, ecologische en sociale patronen. In plaats van definitieve antwoorden te bieden, streeft ze ernaar een contemplatieve ruimte te creëren die voortkomt uit de zelfontleding die het proces van verlichting en openheid van geest is.